Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik
Çocuklar için özel gereksinim değerlendirmesi (ÇÖZGER), çocukların toplumsal yaşama eşit katılımını sağlamak için gerekli sağlık, eğitim, rehabilitasyon ve sosyal hizmet gereksinimlerini belirlemeye yönelik bir süreçtir. Bu yazımızda ÇÖZGER’in tanımı, süreçleri, sağlık kurulu yapısı, rapor düzenleme ve itiraz süreçleri hakkında detaylı bilgi bulabilirsiniz.
Tanımlar (Madde 4)
- Çocuk: 18 yaşını doldurmamış birey.
- ÇÖZGER: Sağlık kurulu tarafından hazırlanan, çocuğun özel gereksinimlerini belirten rapor.
- ÇÖZGER Yetkili Hekimi: Çocuk sağlığı ve hastalıkları ana veya yan dal uzmanı olup, süreç koordinasyonu için başhekim tarafından yetkilendirilmiş hekim.
- ÇÖZGER Sağlık Kurulu: İkinci ve üçüncü basamak sağlık kurumlarında, çocukların özel gereksinimlerini ve terör, kaza, yaralanma durumlarını değerlendirmeye yetkili kurul.
- Özel Gereksinim: Çocuğun toplumsal yaşama eşit katılımı için gereken, bedensel veya gelişimsel işlev kısıtlılığı olmayan bireylerden farklı hak ve hizmetlere ihtiyaç duyması.
- Toplumsal Yaşama Katılım Kısıtlılığı: Çocuğun yaşama ve etkinliklere katılımının yaşıtlarına göre nitelik veya nicelik açısından sınırlı olması.
Gereksinim Değerlendirmesi (Madde 5)
Özel gereksinimli çocukların değerlendirilmesinde, Dünya Sağlık Örgütü’nün İşlevsellik Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırması (ICF) esas alınır. Bu sınıflandırma, çocuğun işlevselliği ve kısıtlılıklarını tanımlamak için uluslararası standart bir çerçeve sunar.
ÇÖZGER Sağlık Kurulu Yapısı (Madde 6 ve 7)
ÇÖZGER sağlık kurulu, en az dört uzman hekim, kurul başkanı ve ÇÖZGER yetkili hekimi olmak üzere 6 daimi üyeden oluşur:
- Çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanları veya yan dal uzmanları
- Göz hastalıkları uzmanı
- Kulak burun boğaz hastalıkları uzmanı
- Çocuk cerrahisi uzmanı
- Çocuk nöroloji uzmanı
- Çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı
- Fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı
- Ortopedi ve travmatoloji uzmanı
Değerlendirilecek engel türü kuruldaki uzmanlık dallarının dışında ise başkanın teklifi ve başhekimin onayı ile ilgili branş uzmanı geçici üye olarak rapora katılabilir.
ÇÖZGER Raporunun Düzenlenmesi (Madde 8)
- Raporun eksiksiz doldurulması aile sorumluluğunda değildir, sağlık kurulu tarafından gerçekleştirilir.
- Başvuru için bakım veren kişinin dilekçe ile yetkili sağlık kuruluşuna başvurması gerekir.
- Raporlarda engellilik oranı yazılmaz; özel gereksinim düzeyleri Ek-3 tablosu ile belirlenir:
| Özel Gereksinim Kodu | Özel Gereksinim Düzeyi | Engel Oranı (%) |
|---|---|---|
| 1 | ÖGV var | 20-39 |
| 2 | Hafif ÖGV | 40-49 |
| 3 | Orta ÖGV | 50-59 |
| 4 | İleri ÖGV | 60-69 |
| 5 | Çok ileri ÖGV | 70-79 |
| 6 | Belirgin ÖGV | 80-89 |
| 7 | Özel Koşul Gereksinimi (ÖKGV) | 90-99 |
ÇÖZGER Özel Gereksinim Alanları: Kalıtsal-Doğmalık Hastalıklar (Ek 2)
- Tanım: Çocuğun toplumsal yaşama katılımını ve bağımsızlığını kısıtlayan kalıtsal veya doğumsal hastalık ve sendromlar.
- Örnekler: Down sendromu (mozaik olmayan), Akondroplazi, Angelman sendromu, Osteogenezis imperfekta, Prader-Willi sendromu, 22q11 delesyonu/DiGeorge sendromu.
- Hizmet Gereksinimi: Doğumdan itibaren ÖKGV olarak raporlanabilir, rapor süresi sürekli olabilir ve uzmanlar tarafından kararlaştırılır.
Rapor Süresi ve İtiraz (Madde 11-12)
- Rapor süresi bitimine 6 aydan kısa bir süre kalması durumunda, bakım verenin talebi ile yeniden rapor alınabilir.
- İtiraz hakkı: 30 gün içinde sağlık müdürlüğüne yapılır.
- İtiraz üzerine, çocuğun raporu yetkili farklı bir sağlık kuruluşuna yönlendirilir.
- Hakem hastane raporu, kararın kesinleşmesini sağlar.
- Aynı gereksinim alanında yeni rapor başvurusu en erken 6 ay sonra yapılabilir.
Kazanılmış Haklar (Madde 15)
- “Çok ileri ÖGV”, “Belirgin ÖGV” veya “ÖKGV” raporu alan çocuklar ağır engelli statüsünde değerlendirilir.
- 20.02.2019 tarihinden önce düzenlenen raporlar, süresi doluncaya kadar geçerlidir ve yeniden rapor alınmasına gerek yoktur.
ÇÖZGER randevu ve danışmanlık için kurumumuza 0212 685 10 13 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.